<?xml version="1.0"?>
<rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0"><channel><atom:link href="https://osaputaz.blogia.com/feed.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><title>o saputaz</title><description>Blog critico, d'opini&#xF3;n y reflesi&#xF3;n sobre Arag&#xF3;n, l'aragon&#xE9;s y o mundo.</description><link>https://osaputaz.blogia.com</link><language>es</language><lastBuildDate>Sun, 10 Dec 2023 12:02:20 +0000</lastBuildDate><generator>Blogia</generator><item><title>Abril de reboluzions</title><link>https://osaputaz.blogia.com/2008/042401-abril-de-reboluzions.php</link><guid isPermaLink="true">https://osaputaz.blogia.com/2008/042401-abril-de-reboluzions.php</guid><description><![CDATA[<p>Mait&iacute;n ye 25 d&rsquo;abril. En ixa mesma calendata, abe cuantos a&ntilde;os (34 t&rsquo;os que les faiga goi a esactitut), o pueblo portugu&eacute;s esbot&oacute; de libertat grazias a la <a href="http://pt.wikipedia.org/wiki/Revolu%C3%A7%C3%A3o_dos_Cravos" target="_blank">Revolu&ccedil;&atilde;o dos Cravos</a> (Reboluzi&oacute;n d&rsquo;os clabels). Diz que se trata d&rsquo;una d&rsquo;as zagueras reboluzions romanticas, comenzipiando per que esti&oacute; incruenta y perque fazi&oacute; que s&rsquo;emplisen de chen y de flors as carreras de Lisboa y altras ziudaz portuguesas. Am&aacute;s, a reboluzi&oacute;n ba estar enzetada per o <a href="http://pt.wikipedia.org/wiki/MFA" target="_blank">Movimento das For&ccedil;as Armadas</a>, una colleta de mandos intermeyos, <em>os capitans, </em>de l&rsquo;exerzito salazarista que yeran fartos de bier como o suyo pueblo penaba en una angunia funda y trista.</p><p>Perque os portugueses y portuguesas s&rsquo;eban chitau o d&iacute;a anterior sin brenca ilusi&oacute;n, como eba pasau de contino en una nuei que duraba ya 48 a&ntilde;os. Meyo sieglo que empezipi&oacute; a cambear grazias a dos cantas: "E depois do adeus" (que eba representau a Portugal en Eurovisi&oacute;n, g&uuml;e icono d&rsquo;o frikismo internazional) y "<a href="http://pt.wikipedia.org/wiki/Gr%C3%A2ndola_vila_morena" target="_blank">Gr&acirc;ndola Vila Morena</a>", de Zeca Afonso, que rematar&iacute;a combertindo-se en o imno ofizial d&rsquo;a botinada y que se pas&oacute; en a maitinada d&rsquo;o d&iacute;a 25 en o programa "L&iacute;mite" de R&aacute;dio Renascen&ccedil;a, a radio d&rsquo;os bispes portugueses.</p><p>Asinas se podi&oacute; ixuplidar a guerra colonial (con frens en Angola, Mo&ccedil;ambique, Guin&eacute;, S&atilde;o Tome e Pr&iacute;ncipe, Cabo Verde u Timor Leste), que eba costau a bida a rafolladas de ch&oacute;bens (tanto portugueses como d&rsquo;ixes pa&iacute;ses colonizaus), asinas como se perdi&oacute;n en o calaxo d&rsquo;as barbaridaz istoricas lemas como o de "Do Minho ao Timor" u "Orgulhosamente s&oacute;s", que esen estau ta redir-se-ne con ganas si no perque ban tener resultaus tan dramaticos.</p><p>Grazias a o Movimento das For&ccedil;as Armadas, que comandaba chen como <a href="http://pt.wikipedia.org/wiki/Otelo_Saraiva_de_Carvalho" target="_blank">Otelo Saraiva de Carvalho</a>, tot ixo cambi&oacute; en un pet&eacute;n. De cam&iacute;n o pueblo portugu&eacute;s podi&oacute; disfrutar con una libertat so&ntilde;ada que tasam&eacute;n eban puesto alentar os m&aacute;s biellos en un periodo prou breu d&rsquo;a suya istoria. Ya nian se&rsquo;n alcordaban. Tanimientras, en l&rsquo;altro estau peninsular encara ixalfegaba o dictador faxista y caldr&iacute;a asperar muito dica que a clamada transizi&oacute;n rematase. Una transizi&oacute;n que dixar&iacute;a muitos problemas sin zarrar y, como pres&eacute;n, a un chefe d&rsquo;estau bitalizio que eba eslechiu o propio dictador.</p><p>Pero en Portugal, a lo menos per un tiempo, os que eban estau encorrius podi&oacute;n tener a gran satisfazi&oacute;n d&rsquo;engalzar (y mesmo atochar) per as costerudas carreras de Lisboa a os temius miembros d&rsquo;a PIDE, a poliz&iacute;a politica salazarista. Prou que a reboluzi&oacute;n tendr&iacute;a as suyas aristas, as suyas idas y tornadas, pero a lo menos, teni&oacute;n a oportunidat de so&ntilde;ar con a utop&iacute;a y mesmo plegar-la a tocar, encara que fuese per un zarpau de d&iacute;as. Altros pueblos d&rsquo;o mundo continan asperando g&uuml;e, 34 a&ntilde;os dimpu&eacute;s, o suyo propio 25 d&rsquo;abril.</p><p>Deziba Jos&eacute; Saramago fa bels a&ntilde;os que sin o 25 d&rsquo;abril, g&uuml;e Portugal ser&iacute;a an que g&uuml;e ye, u s&iacute;a, con Espa&ntilde;a, en a Uni&oacute;n Europea d&rsquo;o capital. Tami&eacute;n deziba que a os portugueses les eban dixau estar orichinals en a dictadura pero no les n&rsquo;eban dixau estar en a libertat, tami&eacute;n ye berdat. Pero, como deziba antes, a muita chen l&rsquo;ese cuacau de poder bibir, encara que fuese per bels pocos d&iacute;as, encara que fuese nom&aacute;s per una ora, a sensazi&oacute;n d&rsquo;estar escribindo a istoria en primera persona.</p><p>G&uuml;e me fer&iacute;a goi de tributar un chicot omenache a Jos&eacute; Afonso, l&rsquo;autor d&rsquo;o imno ofizial d&rsquo;a Revolu&ccedil;&atilde;o dos cravos, y d&rsquo;altras muitas cantas intresans y con mensache, como ista que tos dixo. Ye bien maja y de buen entender, nom&aacute;s cal que parez cuenta de que <em>malta </em>ye una traza informal de clamar a la chen, bella cosa asinas como a <em>basca </em>en argot espa&ntilde;ol.</p><p>Que la disfrutez y como se diz en Portugal... 25 de abril sempre, fascismo nunca mais!!</p><p><em> Quando a corja topa da janela<br /> O que faz falta<br /> Quando o p&atilde;o que comes sabe a merda<br /> O que faz falta<br /> <br /> O que faz falta &eacute; avisar a malta<br /> O que faz falta<br /> O que faz falta &eacute; avisar a malta<br /> O que faz falta<br /> <br /> Quando nunca a noite foi dormida<br /> O que faz falta<br /> Quando a raiva nunca foi vencida<br /> O que faz falta<br /> <br /> O que faz falta &eacute; animar a malta<br /> O que faz falta<br /> O que faz falta &eacute; acordar a malta<br /> O que faz falta<br /> <br /> Quando nunca a inf&acirc;ncia teve inf&acirc;ncia<br /> O que faz falta<br /> Quando sabes que vai haver dan&ccedil;a<br /> O que faz falta<br /> <br /> O que faz falta &eacute; animar a malta<br /> O que faz falta<br /> O que faz falta &eacute; empurrar a malta<br /> O que  faz falta<br /> <br /> Quando um c&atilde;o te morde a canela<br /> O que faz falta<br /> Quando a esquina h&aacute; sempre uma cabe&ccedil;a<br /> O que faz falta<br /> <br /> O que faz falta &eacute; animar a malta<br /> O que faz falta<br /> O que faz falta &eacute; empurrar a malta<br /> O que faz falta<br /> <br /> Quando um homem dorme na valeta<br /> O que faz falta<br /> Quando dizem que isto &eacute; tudo treta<br /> O que faz falta<br /> <br /> O que faz falta &eacute; agitar a malta<br /> O que faz falta<br /> O que faz falta &eacute; libertar a malta<br /> O que faz falta<br /> <br /> Se o patr&atilde;o n&atilde;o vai  com  duas  loas<br /> O que faz falta<br /> Se o fascista conspira na sombra<br /> O que faz falta<br /> <br /> O que faz falta &eacute; avisar a malta<br /> O que faz falta<br /> O que faz falta &eacute; dar poder a malta<br /> O que faz falta</em></p><p><object width="425" height="350"><param name="src" /><embed src="https://www.youtube.com/v/uVTqO9xEYNs" type="application/x-shockwave-flash" width="425" height="350"></embed></object></p>]]></description><pubDate>Thu, 24 Apr 2008 18:14:00 +0000</pubDate></item><item><title>XVenas Chornadas sobre as luengas d'Arag&#xF3;n</title><link>https://osaputaz.blogia.com/2008/041101-xvenas-chornadas-sobre-as-luengas-d-aragon.php</link><guid isPermaLink="true">https://osaputaz.blogia.com/2008/041101-xvenas-chornadas-sobre-as-luengas-d-aragon.php</guid><description><![CDATA[<p>L&rsquo;<a href="http://www.nogara-religada.org/" target="_blank">Asoziazi&oacute;n Cultural Nogar&aacute;-Religada</a> organiza as XVenas Chornadas sobre as luengas d&rsquo;Arag&oacute;n con un programa prou majizo. Se trata d&rsquo;una oportunidat asabelo d&rsquo;intres&aacute;n ta debatir, charrar y chuntar-se con chen que luita per l&rsquo;aragon&eacute;s y per o catal&aacute;n d&rsquo;Arag&oacute;n (ista zaguera, <a href="http://locacaodelafacao.wordpress.com/" target="_blank">chen prou castigada en istes tiempos</a>).</p><p>Tos animo a que tos i pasez. Todas as charradetas y autibidaz son arrienda intresans. Encara que si cal que&rsquo;n acobaltemos beluna, sin duda &iacute;sta ye a charradeta de Juan Carlos Moreno Cabrera, un ling&uuml;ista de reconoixiu prestichio internazional que s&rsquo;ha caracterizau per esfender siempre a las luengas chicotas deb&aacute;n d&rsquo;as enrestidas d&rsquo;o nazionalismo ling&uuml;istico d&rsquo;as grans fablas.</p><p><a href="http://www.elmundo.es/elmundo/2008/03/16/barcelona/1205664331.html" target="_blank">En iste enlaz i trobarez una entrebista bien maja que le feban en <em>El Mundo</em></a>.</p><p>Norabuena a Nogar&aacute; per istas XV Chornadas, asperamos que tornen a estar un esito. Pasa-zos-ie!</p><p style="text-align: center;"><strong>Programa XV Chornadas sobre as luengas d&rsquo;Arag&oacute;n<br /></strong></p><p>Lunes 14 d&rsquo;abril<br /> Zentro Joaqu&iacute;n Roncal (carrera San Braulio, 5). 19 oras.<br /> "Prochectos economicos y luengas minoritarias". <br /> Con Prames, Chelats Sarrate (Alcampell), Idearte (onso Nabar).<br /> <br /> Chuebes 17 d&rsquo;abril<br /> Zentro Joaqu&iacute;n Roncal (carrera San Braulio, 5). 19 oras.<br /> "As luengas minoritarias y o turismo. O caso de l&rsquo;Aragon&eacute;s"<br /> Con Gemma Fondevila (Echo) y David Bielsa (Chist&eacute;n).<br /> <br /> Biernes 18 d&rsquo;abril<br /> Zentro Joaqu&iacute;n Roncal (carrera San Braulio, 5). 19 oras.<br /> "Lenguas, dialectos, hablas y nacionalismo ling&uuml;&iacute;stico"<br /> Con Juan Carlos Moreno Cabrera (catedratico ling&uuml;istica cheneral UAM)<br /> <br /> Sabado 19 d&rsquo;abril<br /> Pza. San Bruno. 12 oras.<br /> Clases d&rsquo;aragon&eacute;s en a carrera<br /> "A situazi&oacute;n d&rsquo;o chistab&iacute;n y o belset&aacute;n"<br /> Animazi&oacute;n y autibidaz</p><p>&nbsp;</p>]]></description><pubDate>Fri, 11 Apr 2008 18:04:00 +0000</pubDate></item><item><title>Cal una nazi&#xF3;n ta cuadrangular</title><link>https://osaputaz.blogia.com/2008/040801-cal-una-nazion-ta-cuadrangular.php</link><guid isPermaLink="true">https://osaputaz.blogia.com/2008/040801-cal-una-nazion-ta-cuadrangular.php</guid><description><![CDATA[<p>Leigo en <a href="http://www.anosaterra.org/index.php?p=nova&amp;id_nova=7202" target="_blank">A Nosa Terra</a> que Catalunya, Euskal Herria y Galiza son organizando un campionato de basket de selezions absolutas (masculina y femenina). Se trata d&#39;una d&#39;as consecuenzias d&#39;a Declarazi&oacute;n de San Mam&eacute;s, que <a href="http://www.elmundo.es/elmundo/2007/12/29/espana/1198931831.html" target="_blank">si&ntilde;&oacute;n representas publicos d&#39;ixes tres pa&iacute;ses</a>  o pasau mes d&#39;abiento.</p><p>Como que pareix que un triangular ye m&aacute;s embolicau d&#39;organizar (caldr&iacute;a un sistema de "liguilla") que no pas un cuadrangular (que se chugar&iacute;a con semifinals y finals), diz que son mirando de trobar una altra nazi&oacute;n ta que i chugue.</p><p>Dende aqu&iacute; quereba proposar que contasen con a selezi&oacute;n aragonesa, que leba chugando partius con os suyos combinaus absolutos (masculino y femenino) <a href="http://www.elperiodicodearagon.com/noticias/noticia.asp?pkid=64842" target="_blank">dende l&#39;a&ntilde;o 2003</a>. En a suya chicota istoria, as selezions aragonesas de basket han chugau partius contra equipos representatibos d&#39;Estaus como Uruguai, Cuba, Chap&oacute;n, Lituania y de bella comunidat autonoma espa&ntilde;ola. </p><p>Arag&oacute;n, que seguntes os <a href="http://www.abc.es/hemeroteca/historico-18-04-2007/abc/Nacional/las-cortes-aprueban-el-estatuto-de-aragon-tras-el-respaldo-del-senado_1632616451306.html" target="_blank">textos legals</a>  ye una "nacionalidad hist&oacute;rica", u s&iacute;a, igual como as comunidaz autonomas catalana, basca y gallega, cuenta am&aacute;s con una istoria, cultura, luengas y mesmo un dreito propio. Arag&oacute;n ye pues, una nazi&oacute;n, como cualsiquier altra, si bien no disposa d&#39;o suyo propio Estau.<br /></p><p>Si garra nazionalista catal&aacute;n, basco u mesmo gallego no tienen mica problema en reconoixer que Oczitania ye una nazi&oacute;n, no puedo alcanzar a entender as razons que les fan ixuplidar-se d&#39;Arag&oacute;n.</p><p>Tami&eacute;n ye berdat que os "nazionalistas" aragoneses <a href="http://www.20minutos.es/noticia/2637/0/ibarretxe/plan/soberanista/" target="_blank">no han gosau de fer guaires cosas</a>  como ta que os nazionalistas catalans, bascos y gallegos les biesen como "iguals". De feito, muitas begadas estoi que per o miedo "a o que dir&aacute;n", s&#39;han mirau de deseparar-sen d&#39;els. M&#39;ese feito goi de bier a bel represent&aacute;n d&#39;o gobierno aragon&eacute;s si&ntilde;ando a "Declaraci&oacute;n de San Mam&eacute;s" pero muito me temo que denguno d&#39;os partius con representazi&oacute;n en as Cortes de Arag&oacute;n tendr&iacute;a as ideyas tan esclateras como ta fer-lo. De feito, garra partiu que se present&oacute; a las eslezions de 2007 demandaba a ofizialidat d&#39;as selezions nazionals aragonesas. Tampoco no se podi&oacute; bier a garra parlamentario aragon&eacute;s (u s&iacute;a, denguno, u s&iacute;a <strong>zero</strong>) con a camiseta d&#39;a selezi&oacute;n aragonesa cuan o tema se trat&oacute; en o <a href="http://www.elmundo.es/elmundo/2007/09/18/espana/1190138817.html" target="_blank">Congreso espa&ntilde;ol</a>, a pasada lechislatura.<br /></p><p>U s&iacute;a, que en primer&iacute;as abr&iacute;anos de fer a fayena en casa nuestra, ye zierto. Pero bueno, diz que a Copa de Europa esti&oacute; empentada en primer&iacute;as per Gabriel Hanot, editor d&#39;o diario esportibo franz&eacute;s L&#39;Equipe, puestar que as iniziatibas de particulars, como g&uuml;e d&#39;O Saputaz, puedan plegar bel d&iacute;a ta bel cabo.</p><p>Ta qui se piense que o tema d&#39;as selezions nazionals ye una fatera, que tami&eacute;n en i hai beluno que asinas crei, que mire de pensar una miquina en o puyal de sentimientos que muebe g&uuml;e l&#39;esporte en o mundo. A emotibidat, como se deziba en os 70, tami&eacute;n ye un elemento reboluzionario.</p><p>Una mosta: http://es.youtube.com/watch?v=ZepVRYzhJWs&amp;feature=related <br /></p>]]></description><pubDate>Tue, 08 Apr 2008 13:58:00 +0000</pubDate></item><item><title>O saputaz rides again</title><link>https://osaputaz.blogia.com/2008/040101-o-saputaz-rides-again.php</link><guid isPermaLink="true">https://osaputaz.blogia.com/2008/040101-o-saputaz-rides-again.php</guid><description><![CDATA[<p>Cuasi dos a&ntilde;os han pasau dende a zaguer begada que o saputaz escribi&oacute; en iste blog. A la fin, dimpu&eacute;s de tot iste tiempo, o saputaz se dezide per tornar per istes puestos birtuals ta reflesionar, comentar, endizcar y o que calga. Aspero, ixo s&iacute;, poder mantener zierta continidat y que no torne a pasar que o saputaz se fota altros dos a&ntilde;os sin escribir cosa.</p><p>En iste tiempo emos puesto bier que pasaba cosas arrienda en o pa&iacute;s nuestro... Eslezions, partius politicos que s&#39;esboldregan, menazas con que Zaragoza s&iacute;a siede de no s&eacute; que base operatiba d&#39;a NATO, prochectos economicos que pretenden fer d&#39;a estepa monegrina un megacomplexo turistico y d&#39;o chuego (u s&iacute;a, una macro Terra M&iacute;tica que tanto s&#39;ha criticau per istes ronals), etc.</p><p>Merex a pena aturar-se ta charrar una miquina sobre isto zaguero. Ya tenemos un nuebo elemento de "consenso". Ya se sabe que en iste pa&iacute;s d&#39;as nuestras dolors entendemos os consensos como "adhesiones inquebrantables". U yes a fabor d&#39;a Expo u yes un mal aragon&eacute;s (<a href="http://www.aragondigital.es/asp/noticia.asp?notid=44166" target="_blank">per zierto, qui podeba estar tan belulo como ta creyer-se que a Expo iba a fer onra a la cultura aragonesa??</a> ) , u yes a fabor de Gran Scala u yes altro mal aragon&eacute;s. En fin, bien se bale que <a href="http://www.elperiodicodearagon.com/noticias/noticia.asp?pkid=398764" target="_blank">g&uuml;e mesmo s&#39;ha apuntau a ista colleta de rebeldes o mesmismo Javier Lamb&aacute;n</a>. Ya bieremos cuanto tarda en desdezir-se u matizar ista frase, azepto apuestas...</p><p>En fin, que o modelo que nos proposan ta desarrollar Monegros ye Las Vegas, con as suyas apuestas y tot o que biene arredol, am&aacute;s de que quieren emplenar-nos de parques tematicos, os mesmos que critic&aacute;banos fa cuatro d&iacute;as cuan se feban a o canto d&#39;o Mare Nostrum.</p><p>En fin, pues o saputaz, como en altras cosas, s&#39;apunta a la disidenzia, se borra d&#39;o "supuesto" consenso, se sale de l&#39;estallo an que nos quieren ficar. Y que no nos biengan con o chantache d&#39;o desarrollo. Conoxco arrienda chen monegrina que ye en contra d&#39;ista barbaridat y que reconoxen que no les fa mica ilusi&oacute;n o prochecto.</p><p>Per altro costau, o que ye platero en isto de Gran Scala ye que no i hai cosa platera. Nos benden casinos, otels, parques tematicos, imbersions megamillonarias... pero o prochecto pareix tan, tan increyible que decam&iacute;n s&#39;esfa. No s&eacute; si m&#39;entibocar&eacute; u no pas, pero per agora tot isto no ulora bien. De feito, no i hai alcuerdo (u ixo pareix) ta mercar os terrenos. Mesmo no se sabe ni an nos quieren clabar iste monstro!</p><p>En fin, que de seguro que&#39;n iremos charrando a d&iacute;as benir, pero que per agora tot isto de Gran Scala ye m&aacute;s una estruzia ta encobaltar a bel politico y ta que a chen d&#39;os Monegros se faigan alufras ta especular con a tierra que cualsiquier altra cosa.</p><p>Deziba en primer&iacute;as que en iste Arag&oacute;n nuestro han cambiau muitas cosas dende que O Saputaz dix&oacute; d&#39;escribir en iste foro. Una cosa que no ha cambiau brenca ye a situazi&oacute;n de l&#39;aragon&eacute;s. Dos a&ntilde;os dimpu&eacute;s continamos sin lei de luengas. O nuebo plazo pareix estar o <a href="http://franja.balearweb.net/post/46502" target="_blank">prosimo berano</a>. A berdat que yo ya me lo prengo a mofla. No que emos ascuitau isto tantas begadas! Biembenida fuese a lei (si plegase), encara que dimpu&eacute;s caldr&aacute; bier en qu&eacute; situazi&oacute;n se dixa a l&#39;aragon&eacute;s y a o catal&aacute;n y si a lei no se combierte en un nuebo barrache t&#39;o desarrollo d&#39;as nuestras luengas. Per yo, rai o que digan, fa tiempos que i dix&eacute; de creyer, en a quimerica (quimera d&#39;o lat&iacute;n "chimaera", u s&iacute;a "animal fabuloso" y no pas d&#39;a palabra aragonesa "quimera", u s&iacute;a, <em>hate</em> en ingl&eacute;s) lei de luengas.</p><p>Ta rematar per g&uuml;e, tos dixo una canta t&#39;animar-tos una mica, ye Cors&aacute;rio, de l&#39;artista brasileiro Jo&atilde;o Bosco, una d&#39;as m&iacute;as cantas preferidas, que la disfrutez: <a href="http://www.youtube.com/watch?v=3h-w-IqmACw" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=3h-w-IqmACw</a> <br /> </p><p>&nbsp;</p>]]></description><pubDate>Tue, 01 Apr 2008 14:05:00 +0000</pubDate></item><item><title>Ye Temps de Franja</title><link>https://osaputaz.blogia.com/2006/041001-ye-temps-de-franja.php</link><guid isPermaLink="true">https://osaputaz.blogia.com/2006/041001-ye-temps-de-franja.php</guid><description><![CDATA[<strong><em>Temps de Franja</em> ye o nombre d&rsquo;una rebista aragonesa en luenga catalana (seguntes l&rsquo;ABC: "revista catalana editada en Arag&oacute;n", se beiga a menzi&oacute;n que&rsquo;n fan os "hakademicos de l&rsquo;aragon&eacute;s": </strong> ye o nombre d&rsquo;una rebista aragonesa en luenga catalana (seguntes l&rsquo;ABC: "revista catalana editada en Arag&oacute;n", se beiga a menzi&oacute;n que&rsquo;n fan os "hakademicos de l&rsquo;aragon&eacute;s": <a href="http://www.acalaaragon.com/noticias/2005/09sep/20050921cartaeuropea/20051010ABC-Aragon-catalan/index.html">http://www.acalaaragon.com/noticias/2005/09sep/20050921cartaeuropea/20051010ABC-Aragon-catalan/index.html</a> ) que leba dando mal dende l&rsquo;a&ntilde;o 2000. <p>En as suyas pachinas se i puede trobar notizias arrienda sobre as comarcas aragonesas que s&rsquo;esprisan en catal&aacute;n y as chens que pueblan ixas encontradas. Tami&eacute;n i colaboran aragoneses de luenga catalana que biben a l&rsquo;altro canto d&rsquo;a Ribagorza y que, altalle, disfrutan d&rsquo;a normalidat de bier a suya parla reconoixida en toz os aspeutos d&rsquo;a bida. U cuasi toz.</p><p>En es zaguers numers, am&aacute;s, con o tema "cali&eacute;n" de l&rsquo;aprebazi&oacute;n de l&rsquo;Estatutet de Catalunya, i trobamos un buen zarpau d&rsquo;articlos prou intresans, como a editorial de marzo, an que se i charra sin garra miedo d&rsquo;o "dret a l&rsquo;autodeterminaci&oacute;".</p><p>En os tiempos que corren, cuan somos asistindo a que Arag&oacute;n, un altra begada m&aacute;s en a istoria, puede quedar-se en tierra mientres que altros pueblos espipan a las cuatro suelas, fa goi de leyer testos como os de "Temps de Franja". Charran sin tab&uacute; d&rsquo;un dreito que a suya aplicazi&oacute;n ye embolicada y trabesera, denguno lo niega, pero que en Arag&oacute;n pareix que esmentar-lo ye sinonimo d&rsquo;estar un enemigo publico.</p><p>Am&aacute;s, lo fan dende a "cucha" (que cadag&uacute;n i fota a palabra que quiera: "ezquierda", "izquierda", "esquerra"... mesmo "zurda", yo ya soi una mica biello ta seguntes qu&eacute; cambios), parafraseando a personas como Andreu Nin. <em>On &eacute;s Andreu Nin?</em> preguntaban ta par de 1937 os miembros d&rsquo;o POUM dimpu&eacute;s de que secuestrasen a ixe l&iacute;der obrero. <em>"En Roma o en Berl&iacute;n",</em> contestaban os mo&ntilde;acos ispanos de pap&aacute; Stalin, acumulando-le a o bueno d&rsquo;Andreu estar compl&iacute;z d&rsquo;os gobiernos faxistas que refirmaban a Franco. A la fin, Andreu mori&oacute; en una checa, me-te-lo ban matar a limpia ostia os mesmos que dimpu&eacute;s perdi&oacute;n a guerra, asesinando de bez o sue&ntilde;o libertario de muitos pueblos, entre els de l&rsquo;aragon&eacute;s.</p><p>Aspero que o leutor u leutora sepan perdonar iste esbarre panfletero-istorico, pero como ya diz o sozt&iacute;tol d&rsquo;iste "blog", iste "ziberdiario" ye "d&rsquo;opini&oacute;n y reflesi&oacute;n sobre Arag&oacute;n, l&rsquo;aragon&eacute;s y o mundo". Y ya puez contar, sufriu/ida ziber-compa&ntilde;ero/a de biache, que ficar baranas en o campo ye una fayena de mal fer.</p><p>Tornando ta os compa&ntilde;ers/eras de <em>Temps de Franja</em>, leyer en Arag&oacute;n, en una publicazi&oacute;n aragonesa, testos a fabor d&rsquo;o dreito a l&rsquo;autodeterminazi&oacute;n no pasa toz es d&iacute;as. U s&iacute;? Nian os que se consideran m&aacute;s aragonesistas se&rsquo;n alcuerdan, d&rsquo;ixe dreito, y mesmo i hai beluno que pareix que l&rsquo;estorba m&aacute;s que no que le cuaque.</p><p>Per altro costau, <em>Temps de Franja</em> replega en pocas fuellas a istoria de amor/desamor d&rsquo;una chen que se resiste a dixar de sentir-se aragonesa, encara que l&rsquo;Administrazi&oacute;n aragonesa, y mesmo muitos d&rsquo;os suyos compatriotas, fan toz os posibles per conseguir-lo. Que le&rsquo;n pregunten a Susanna Barqu&iacute;n (<a href="http://susannabarquin.zoomblog.com/archivo/2005/11/07/dejenme-ser-aragonesa.html">http://susannabarquin.zoomblog.com/archivo/2005/11/07/dejenme-ser-aragonesa.html</a>), que firma un prezioso articlo (de bez que un prezioso blog, plen de sentimientos y de sobrebuena prosa en catal&aacute;n).</p><p>Me pregunto que fer&iacute;anos nusaltros, os que miramos d&rsquo;esprisar-nos millor u pior en ista chicota y castigada luenga (ya seiga per transmisi&oacute;n tradizional u recuperazi&oacute;n boluntarista, termino enzertadam&eacute;n imbentau per Juanjo Segura) si cont&aacute;senos con un pa&iacute;s amigo, a l&rsquo;altro canto d&rsquo;una g&uuml;ega, que reconoixese toz os dreitos de l&rsquo;aragon&eacute;s. Els y ellas miran de luitar contra tot y contra toz, reibindicando en iste pa&iacute;s surrealista y cainita lo que ye de chustizia. Nusaltros nian tenemos ixa oportunidat, somos apatridas ling&uuml;isticos. Estranchers y estrancheras en a tierra que nos bey&oacute; naxer.</p><p>En fin, que m&rsquo;han feito muito goi os zaguers numers de "Temps de Franja" y que creigo que ixa chen que luita per o catal&aacute;n se mereix que, encara que s&iacute;a per estratechia politica, encara que s&iacute;a per oportunismo (o mesmo oportunismo que fa a os espa&ntilde;olistas refirmar os fueros de Nafarroa), les den una oportunidat dentro d&rsquo;iste Arag&oacute;n nuestro.</p><p>De lo contrario, somos empentando-les una mica entre toz y todas (entre toz y todas, s&iacute;) a que exerzan librem&eacute;n o suyo dreito a l&rsquo;autodeterminazi&oacute;n y soliziten que una altra Administrazi&oacute;n les comboye en o caminar.</p><p><a href="http://www.amnistiacatalunya.org/educadors/docs/nu-civils-i-politics.htm">http://www.amnistiacatalunya.org/educadors/docs/nu-civils-i-politics.htm</a></p>]]></description><pubDate>Mon, 10 Apr 2006 20:37:00 +0000</pubDate></item><item><title>O futuro ye buestro</title><link>https://osaputaz.blogia.com/2006/040502-o-futuro-ye-buestro.php</link><guid isPermaLink="true">https://osaputaz.blogia.com/2006/040502-o-futuro-ye-buestro.php</guid><description><![CDATA[<p>O martes se zelebraba a primera d&rsquo;as charradas d&rsquo;as XIIIenas Chornadas sobre as luengas d&rsquo;Arag&oacute;n, que organiza l&rsquo;Asoziazi&oacute;n Cultural Nogar&aacute;-Religada.</p><p>A chen que i fuemos, y&eacute;ranos en candeletas, perque nos eban charrau d&rsquo;as grabazions d&rsquo;a curtida chen de Parola en Pandicosa. Os "Fernandos", una d&rsquo;as parellas m&aacute;s produtibas y treballaderas que ha dau iste chicot mundet de l&rsquo;aragon&eacute;s, i eban puesto bier, u ixo diziban, que l&rsquo;aragon&eacute;s encara se i charraba. </p><p>Muitos nos pens&aacute;banos que ser&iacute;a un d&iacute;a interes&aacute;n, perque de tan raro, nos parixeba mentira lo que nos contaban d&rsquo;o panticuto. Fa tiempos que no nos crey&eacute;banos que Pandicosa fuese una mena de "isla ling&uuml;istica", perque se&rsquo;n trobaba cosas raras a embute. U ixo se podeba entender (&rsquo;replecar&rsquo; dir&iacute;a un altro) d&rsquo;as esfensas numantinas que bel pro-ombre de l&rsquo;aragon&eacute;s com&uacute;n (&iquest;u abr&iacute;a de dezir de l&rsquo;aragon&eacute;s m&aacute;s macarronico?) feba d&rsquo;as suyas "troballas".</p><p>De tan raro, parixeba mentira que o pandicuto se charrase como bela&uacute;n deziba. Ixe recau de xordas interbocalicas, de condizionals imposibles, ixas trigas raras y arcaizantes... Tot isto que no se beyeba ni en Echo, ni en Chistau, ni en Ribagorza, nian en Bielsa... Tot isto se trobaba, seguntes bela&uacute;n, en a Pandicosa d&rsquo;as estazions d&rsquo;esqu&iacute;, d&rsquo;Aram&oacute;n y d&rsquo;os pijautos con bronzeau d&rsquo;ibierno.</p><p>Tami&eacute;n i eba chen que anunziaba a muerte de l&rsquo;aragon&eacute;s d&rsquo;ixes entuxanos, bela&uacute;n se&rsquo;n feba a mofla en autos publicos, per a man d&rsquo;a Ribagorza, y comentaba con o suyo <em>salero</em> abitual que igual mientres el charraputiaba, eba escrabutau bel golet... Como siempre, a <em>fabla </em>ye capable de tot, de lo millor y lo pior de nusatros mesmos y de conseguir que as ocurrenzias amanixcan a bando, per toz es cabos d&rsquo;iste microcosmos d&rsquo;a locura en o que nos emos capuzau.</p><p>Deb&aacute;n d&rsquo;a espectazi&oacute;n, podiemos bier en os bideos dos cosas importans, plateras, pero importans:</p><p>a) O pandicuto se charra y tiene un buen libel de conserbazi&oacute;n, parellano u apaexiu a o d&rsquo;altros dialeutos de l&rsquo;aragon&eacute;s. Perque ta qui quiera bier que dell&aacute; d&rsquo;o condau de Ribagorza (antis m&aacute;s "Condato" esen dito) se remata o mundo, cal ubrir-le os g&uuml;ellos ta que beigan que l&rsquo;aragon&eacute;s se troba con o mesmo ran de conserbazi&oacute;n (mesmo con m&aacute;s) en lugars an que igual els u no i son estaus, u no han sentiu charrar ista bonica parla.</p><p>b) Encara que bela&uacute;n s&rsquo;enzerrine en esfender un pandicuto rarizo y alexau d&rsquo;a reyalidat, iste aragon&eacute;s ye ixo, aragon&eacute;s. A entonazi&oacute;n, as frases feitas, tot ye aragon&eacute;s que podr&iacute;a estar de cualsiquier altro cabo, pero de Pandicosa.</p><p>A charrada y o debate posterior esti&oacute; prou clarificadera y tami&eacute;n dix&oacute; platero que a chen que charran as modalidaz <strong>quiere</strong> a l&rsquo;aragon&eacute;s. No le pareix raro, ni fan g&uuml;ellos de caparra, cuan sienten parlastuquiar en iste aragon&eacute;s com&uacute;n que tantas begadas ye estau despreziau, m&aacute;s que m&aacute;s, per es que lo fan serbir, lo que ye m&aacute;s grazioso. Les puede chocar, pero si l&rsquo;aragon&eacute;s com&uacute;n se charra con naturalidat, si ye una bari&aacute;n cautibada, si qui la emplega fa un chicot esfuerzo perque l&rsquo;entienda o suyo interlocutor, no i hai guaires problemas.</p><p>Entre o publico i eba tensinos que nos charr&oacute;n d&rsquo;ixe azeto sabor que te dixa aber perdiu l&rsquo;aragon&eacute;s, aber perdiu bella cosa que ye tuya. Una yaya de Pandicosa que remer&oacute; como le foteban trucos cuan charrutiaba bella palabrichona en aragon&eacute;s cuan pleg&oacute; en Zaragoza, nos lo dix&oacute; bien platero: "Os ch&oacute;bens son o futuro".</p>]]></description><pubDate>Wed, 05 Apr 2006 17:07:00 +0000</pubDate></item></channel></rss>
